IenW in tekst
Woorden en tekstelementen
IenW wil dat iedereen op een gelijke manier gebruik kan maken van zijn informatie en dienstverlening. Daarom streven we naar inclusieve communicatie. Dat betekent dat wat je schrijft, begrijpelijk moet zijn voor diegenen die jouw tekst lezen. Een eenvoudige tekst leest prettiger en overtuigt vaak beter dan een complexe tekst met jargon. Gek genoeg is het schrijven een eenvoudige tekst die voor iedereen toegankelijk is, lastiger dan je denkt.
Inclusief, toegankelijk en begrijpbaar communiceren
Tips die een tekst makkelijker leesbaar maken:
- Ken je doelgroep. Verplaats je in de doelgroep om te weten welke taal het meest passend is. Onderbouw je tekst met concrete voorbeelden uit de praktijk.
- Schrijf teksten op een eenvoudig taalniveau. Maar blijf weg van neerbuigende of kinderachtige taal.
- Geef alleen informatie die nodig is. Bedenk wat echt belangrijk is voor de lezer op dit moment.
- Orden de informatie in een logische volgorde. Zet het belangrijkste bovenaan en herhaal belangrijke informatie.
- Voorkom moeilijke woorden of woorden die weinig gebruikt worden. Gebruik geen vaktaal. Moet je toch een moeilijk begrip gebruiken? Leg het woord dan uit in de tekst.
- Kies voor korte tussenkoppen van maximaal 3 woorden en maak korte zinnen.
- Zorg ervoor dat de teksten niet met een te klein of een onduidelijk lettertype zijn geschreven.
- Vermijd onderstrepen, cursieve tekst en hoofdletters.
- Gebruik woorden die je ook in een dagelijks gesprek gebruikt. Wel: maar, want, als. Niet: daarentegen, immers, indien.
- Voorkom uitdrukkingen, spreekwoorden en figuurlijke manieren van spreken. Wel: Ze is heel erg boos. Niet: Ze kookt van woede.
- Stel een eenvoudige vraag die zegt wat de lezer nodig heeft. Bijvoorbeeld: Heb je vragen over deze handleiding? Neem gerust contact op met het Corporate team van IenW.
Meer tips voor inclusieve, bereikbare, toegankelijke, begrijpbare en herkenbare communicatie, zoals inclusief taalgebruik, vind je op CommunicatieRijk. En het Dashboard DigiToegankelijk leert je hoe je je communicatiemiddelen toegankelijk kunt maken.
Persoonlijk, dichtbij, concreet en positief
| Uitgangspunt | Meer doen | Minder doen |
|---|---|---|
|
Persoonlijk Breng persoonlijke en herkenbare verhalen uit de praktijk. | Licht toe wat iets voor individu (weggebruiker, treinreiziger, inwoner stad) betekent. Welke acties of veranderingen gaan mensen zien/merken? Hoeveel extra kilometers moet iemand omfietsen of hoeveel meer liter water vangt een tuin zonder tegels op tijdens een flinke bui. | Vermeld geen/zo min mogelijk procesactiviteiten, zoals een rapport opleveren, een kamerbrief sturen, een onderzoek uitvoeren, een roadmap opstellen, een actieplan schrijven, een convenant tekenen. |
|
Dichtbij Probeer altijd je tekst dichtbij te brengen in begrijpelijke taal voor mensen uit alle maatschappelijke lagen. | Bedenk dat ons werk gaat over het leven van mensen: hoe makkelijk ze de fiets bij het station kunnen parkeren, dat ze hun plastic flesjes weer in moeten leveren. | Beschrijvingen van systemen en procedures creëren afstand. Laat die zoveel mogelijk weg in je tekst. |
|
Concreet Maak je doelgroep specifiek en concreet en gebruik sprekende voorbeelden in je tekst. Kies voor toegankelijke en begrijpelijke taal die past bij de doelgroep. | Bedenk goed wat de betekenis van de boodschap is voor degene die je aanspreekt. Wat gaan die mensen merken, zien, horen, voelen? Dát schrijf je op. We doen ons werk voor bijvoorbeeld de automobilist, de vrachtwagenchauffeur, de reiziger, de watersporter. Voor Nederlanders, inwoners van Nederland. | Ingewikkelde woorden, jargon en afkortingen, ambtelijke taal. Ook hier geldt: vermijd ‘proces-acties’. Wat we aan brieven, rapporten, plannen, etc. opstellen is voor ons concreet, maar voor de lezer vaak niet. Wees zorgvuldig met het woord ‘burger’, kan afstand creëren. |
|
Positief We kiezen voor positieve formuleringen, schrijf op wat er wel kan/wordt gedaan. | Focus op voordelen, (toekomst)perspectief, optimistisch. Kritische punten en problemen kun je benoemen, als ook de oplossing of oplossingsrichting erbij wordt geplaatst. | Probeer nadelen anders te omschrijven, schrijf niet te somber of te streng. |
IenW-woordenboek
| Woorden die we graag teruglezen | Woorden om te vermijden |
|---|---|
| Veilig, leefbaar, bereikbaar | Publiek |
| Veilige leefomgeving | Integraal |
| Klimaat, milieu | Beleidsterreinen |
| Circulair, duurzaam, hergebruik | Accorderen, fiatteren |
| Verbinden, samen | Aangaande |
| Innovatief, vernieuwend | Autonoom |
| Beweging, dynamisch | Fasegewijs |
| Mens centraal | Ofschoon |
| Doe-ministerie | Deductief |
| Van A naar B | Geïntegreerde aanpak |
| Realistisch | Interventie |
Oude en nieuwe stijl teksten
Aan de hand van de uitgangspunten en de woordenlijst hebben we hieronder een aantal bestaande tekstdelen herschreven. Je vindt hier de originele tekstdelen en de nieuwe, compacte en meer aansprekende teksten.
Origineel
Als je bij lenW werkt, dan werk je aan een mooier en schoner Nederland. Wil jij je inzetten voor een klimaatbestendig Nederland? Dan is dit je kans! We zoeken een senior beleidsmedewerker water en bodem, die aan de slag gaat op ons programma
Water en Bodem sturend.
Klimaatverandering stelt Nederland voor belangrijke keuzes. Het regeerakkoord geeft aan dat het belang van water en bodem voorop moet staan bij ruimtelijke keuzes. Dat heeft impact op onder andere woningbouw, landbouw en energietransitie. Interessante en complexe uitdagingen waar jij mee aan de slag gaat.
Voor ons programma Water- en Bodem sturend werk je de mogelijke vormen van rijksregie op de ruimtelijk ordening uit. Zo onderzoek je de mogelijkheden die wetgeving als de Omgevingswet hierbij biedt. Daarnaast werk je uit welke andere instrumenten
bruikbaar kunnen zijn.
Mooier Nederland-stijl
Als je bij lenW werkt, dan werk je aan een mooier en schoner Nederland. Wil jij je inzetten voor een klimaatbestendig Nederland? Dan is dit je kans! We zoeken een senior beleidsmedewerker water en bodem die aan de slag gaat op ons programma Water en Bodem sturend.
De klimaatverandering zorgt ervoor dat we voor de toekomst belangrijke keuzes moeten maken. Het heeft impact op de onder andere woningbouw, landbouw en energietransitie.
Voor het programma Water- en Bodem sturend werk je de mogelijke vormen van rijksregie op de ruimtelijk ordening uit. Zo onderzoek je de mogelijkheden die wetgeving, als de Omgevingswet, hierbij biedt.
Origineel
Voor effectief beleid is het van belang dat er enerzijds versterkt wordt ingezet op stimulerende maatregelen die gericht zijn op de opbouw van een nieuwe circulaire economie en anderzijds op regulerende en normerende maatregelen, die zich richten op de af- en ombouw van de bestaande economie.
Mooier Nederland-stijl
Om tot een circulaire economie te komen, helpen we duurzame en milieuvriendelijke initiatieven vooruit met regelgeving en subsidies. Onnodig verbruik van schaarse grondstoffen en afvalproductie maken we moeilijker door strengere regels.
Origineel
Voor organisatieontwikkeling betekent dit dat we echt werk gaan maken van het opgavegericht werken: naast de al succesvolle lijnsturing, gaan we ook een goede opgavesturing inrichten.
Mooier Nederland-stijl
We stellen het doel bij ons werk steeds centraal en niet het werkproces. Soms betekent dat breken met oude gewoontes.
Origineel
Deze week waren collega’s van ons ministerie present bij de ONE Conference, de grootste cybersecurity conferentie van Europa.
Ons ministerie is systeemverantwoordelijk voor negen vitale processen en de fysieke en digitale bescherming daarvan. Binnen de watersector in het bijzonder zijn de krachten gebundeld en wordt collectief gewerkt aan die digitale bescherming van vitale infrastructuur binnen het programma ‘Versterken cyberweerbaarheid in de watersector’.
Veel vitale infrastructuur maakt gebruik van Operationele Technologie (OT). Ons ministerie werkt aan kennisopbouw, kennisdeling en de implementatie van maatregelen om OT security naar een hoger niveau te tillen.
Mooier Nederland-stijl
lenW is (op hoofdlijnen) verantwoordelijk voor alles rondom water. Dat doen we niet alleen; we werken samen met andere partijen, zoals gemeenten, provincies, waterschappen en drinkwaterbedrijven.
Om water veilig te zuiveren, te beheren en te vervoeren gebruiken alle partijen geautomatiseerde systemen. Cyberaanvallen op die systemen kunnen grote gevolgen hebben. lenW werkt daarom aan de bescherming van deze systemen.