Kennisprogramma Zeespiegelstijging: “Er is geen hoera-oplossing”
Hoe kunnen we Nederland veilig en leefbaar houden als de zeespiegel stijgt? Kunnen we door met de huidige aanpak of zijn er radicaal andere keuzes nodig? Na zes jaar komt het programma Zeespiegelstijging met nieuwe kennis en conclusies.
“Er is nu veel meer duidelijkheid over de consequenties voor de verschillende keuzes.” Dat zegt Saskia van Vuren, namens de staf van de Deltacommissaris betrokken bij het kennisprogramma. “We kunnen door met de huidige aanpak om 1 tot 5 meter stijging op te vangen, maar we weten beter wat de voorwaarden zijn. Daarnaast hebben we een aantal alternatieven uitgewerkt, denk aan het afdammen van de Nieuwe Waterweg of het inrichten van een groot kustmeer of meer meebewegen met de natuur. Bij alle alternatieven zijn de consequenties in kaart gebracht: wat betekent het voor de waterkwaliteit, de scheepvaart, het landgebruik en de natuur? Uiteindelijk is dat een politiek-bestuurlijke afweging.”
Saskia van Vuren: "Heel belangrijk dat je nu geen beslissingen neemt waar je later spijt van krijgt."
Het kennisprogramma werd gestart in 2019, in opdracht van het ministerie van IenW en de Deltacommissaris. Gedurende zes jaar werd nauw samengewerkt door KNMI, Rijkswaterstaat, Deltares, en vele andere kennisinstellingen en ingenieursbureaus. Afgelopen juni werd het programma afgerond. De conclusie is even geruststellend als urgent. Ondanks de zeespiegelstijging kunnen we in Nederland de komende eeuwen blijven werken en wonen in Nederland. Welke keuze we ook maken, we moeten altijd blijven investeren in de basis. Zo moet de kustlijn versterkt worden met steeds meer zand. Er is meer klei en ruimte nodig om de dijken hoger en steiler te maken. Er zijn steeds meer pompen nodig om water af te voeren naar de zee, en we moeten leren leven met zoutere omstandigheden. De verzilting kunnen we afremmen, maar niet stoppen.
Wat vond je zelf de meest verrassende conclusie?
“We weten nu dat het technisch mogelijk is om, ook bij een sterke zeespiegelstijging, de huidige strategie voort te zetten. En we weten wat hiervoor nodig is. Dat is nieuw inzicht. Wat ik verrassend vond is dat we tegen vergelijkbare kosten ook kunnen kiezen om het heel anders te doen. De consequenties van een andere inrichting van Nederland zijn wel heel verschillend. Er valt dus wat te kiezen. Wat we ook kiezen, er is geen hoera-oplossing. We moeten vol aan de bak en kunnen niet op onze lauweren rusten.”
Deze zomer was de droogste ooit. Met alle gevolgen voor de verzilting die sowieso al toeneemt. Gaan we dit vaker zien?
“Zomers als deze worden richting 2050 het nieuwe normaal. Deze zomer was een wake-up call. Ik woon zelf in het hoogheemraadschap Delfland en door de verzilting van de Nieuwe Waterweg ontstond daar een schaarste aan zoet water. Er kwamen sproeiverboden voor particulieren, maar ook bijvoorbeeld voor de intensieve glastuinbouw. Dit zal vaker gebeuren. We kunnen het verziltingsvraagstuk met geen van de scenario’s oplossen. We zullen ons moeten aanpassen.”
Welke stappen moeten er nu al worden gezet?
“Er gaat nu overal de schop in de grond voor woningbouw, of energievoorzieningen. Heel belangrijk dat je nu geen beslissingen neemt waar je later spijt van krijgt. Het is bijvoorbeeld onverstandig om daar te bouwen waar straks ruimte nodig is voor dijkversterking of nieuwe keringen. Nu kunnen we daar beter rekening mee houden.”
Hoe gaat het nu verder?
“De resultaten zijn aangeboden aan de minister en de Deltacommissaris. De kennis en inzichten worden nu meegenomen in alle lange-termijn strategieën, bijvoorbeeld op het gebied van waterveiligheid. Ook is de kennis al gebruikt in de herijking van het Deltaprogramma die in september is aangeboden aan de minister. Dat gebeurt één keer in de zes jaar.”
Terugkijkend op de zes jaar kennisprogramma: waar ben je het meest trots op?
“Vooral op de bereidheid van alle deelnemers om hun kennis over water te delen. Er is een enorme hoeveelheid kennis, bij overheid, bedrijfsleven en wetenschap. Natuurlijk is er ook gezonde concurrentie. Maar iedereen gaf het landsbelang voorrang en liet het achterste van de tong zien. Dat was geweldig. Het gaat ook wel ergens over: is er toekomst voor ons land? Ik heb zelf kinderen; dit gaat over hun toekomst. Dat was voor mij persoonlijk ook de motivatie om bij het Deltaprogramma te gaan werken.”
Zie ook:
