ERTMS: spoor van de toekomst
Een spoornetwerk zonder seinen. In plaats daarvan duizenden computers langs het spoor en in de treinen: ERTMS - European Rail Traffic Management System - is de nieuwe Europese standaard voor treinbeveiliging. De eerste concrete stappen worden nu zichtbaar.
“Het bestaande treinbeveiligingssysteem ATB, is nog met behulp van de naoorlogse Marshallhulp aangelegd”, zegt Pepijn Ingenpass, programmacoördinator bij IenW. “Een hele generatie spoorpersoneel is ermee opgegroeid: machinisten, monteurs, planners, verkeersleiders. Nu gaan we van een elektromechanisch systeem naar een digitaal systeem. Dat is een hele grote omslag.”
IenW is opdrachtgever en is verantwoordelijk voor de invoering van ERTMS waarin alle betrokken partijen uit de spoorsector vertegenwoordigd zijn. De programmadirectie zit in Utrecht.
Waarom willen we ERTMS?
“Het huidige systeem is aan het einde van de levensduur. De technologie is verouderd en er wordt niet meer in geïnvesteerd. ERTMS is cruciaal in het operationeel houden van het Nederlands spoorsysteem.
Pepijn Ingenpass: "Het is complex maar er is geen alternatief; het moet er gewoon komen."
Daarbij komt ook dat dit nieuwe digitale systeem veel preciezer is. Zo kun je treinen dichter op elkaar aan laten sluiten en het bestaande spoornetwerk beter benutten. De omslag is ook nodig omdat het een Europese afspraak is. De hele EU gaat over op ERTMS. Nu zijn er veel verschillen: tussen Nederland en Frankrijk kom je vier verschillende systemen tegen. Onhandig.”
Waarom is het zo moeilijk om kosten en planning van ERTMS te beheersen?
“Het gaat om een systeem dat nog niet helemaal klaar is; het is een systeem in ontwikkeling. Vanuit de EU komen er steeds nieuwe technische specificaties. Dat maakt het lastig om kosten en planning precies in te schatten. Het is wezenlijk anders dan het bouwen van een nieuwe brug omdat daarvan het eindresultaat helder is. We beginnen nu met invoering van ERTMS op de rustige lijnen en gaan vandaaruit verder. Op die manier willen we houvast krijgen en als er iets misgaat, heeft dat niet meteen consequenties voor het hele netwerk.”
Waarom is ERTMS zo complex?
“Het spoor moet worden aangepast, de treinen omgebouwd en het personeel opgeleid. En het gaat wel ergens over: de veiligheid van het spoor heeft met leven en dood te maken. Je moet leren te vertrouwen op een nieuwe techniek. Dat duurt wel even. Daarnaast heeft ons land een van de meest intensieve spoornetwerken van Europa. We maken dus een omslag terwijl alles door blijft rijden.”
Wordt ERTMS al gebruikt in Nederland?
“De EU heeft begin deze eeuw verplicht gesteld dat bij alle nieuwe spoorlijnen ERTMS moest worden ingebouwd. Bij ons betekent dit dat het ligt op de Betuwelijn, de Havenspoorlijn, HSL, de Hanzelijn en op het traject Amsterdam – Utrecht. Alleen gaat het hierbij om een eerdere versie van ERTMS. Er is dus nog een upgrade nodig.”
Beeld: Stefan Verkerk
ERTMS-baken in de Betuwelijn.
Wat gebeurt er nu tussen Harlingen en Leeuwarden?
“Hier wordt de eerste nieuwe versie van ERTMS aangelegd. Een bijzonder moment voor het programma. Het wordt nu concreet: de eerste balises worden in het spoor geschroefd. Dat zijn gele kastjes die heel precies informatie naar een trein kunnen zenden, bijvoorbeeld over de positie en toegestane snelheid op die plek; hier komen er duizenden van. Ze vervangen de huidige seinen. We hopen in 2028 hier daadwerkelijk met de treinen te kunnen rijden.”
Wat gaat er in Zeeland gebeuren?
“De test in het noorden is nog op enkel spoor. We willen uiteraard ook testen op dubbelspoor met meer treinbewegingen. Tussen Goes en Vlissingen kunnen we op een relatief rustig traject testen. Het nadeel voor de reizigers is dat ze een paar maanden dit traject niet kunnen gebruiken. We zijn nu in overleg met de provincie om dit zo goed mogelijk te organiseren.”
Wat vind je zelf het leukst aan dit programma?
“Ik heb civiele techniek gestudeerd aan de TU Delft en ik leerde toen de theorie en de techniek van ERTMS. Het is heel gaaf om met die kennis nu aan de slag te gaan in de praktijk. Het is ook mooi om te merken dat alle partijen ervoor gaan; het is complex maar er is geen alternatief; het moet er gewoon komen. Dat zorgt voor veel energie bij iedereen.”
Zie ook:
ProRail: ERTMS: het digitale spoorplatform
