Laatste update: maart 2026.
Waterveiligheid
Nederland ligt voor een groot deel onder zeeniveau en is kwetsbaar voor overstromingen vanuit zee, rivieren en meren. Waterveiligheid is daarom een kerntaak van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
Via het Deltaprogramma en het Hoogwaterbeschermingsprogramma wordt gewerkt aan sterke dijken, goed functionerende stormvloedkeringen en een toekomstbestendige inrichting van het watersysteem. Dit hoofdstuk laat met kerncijfers en indicatoren zien hoe Nederland is beschermd en welke opgaven centraal staan, nu en in de komende jaren.
Bron: Rijkswaterstaat, Hoogwaterbeschermingsprogramma.
Nederland kent 3.700 kilometer aan primaire waterkeringen en circa 10.000 kilometer aan niet-primaire waterkeringen.
Zonder waterkeringen zou 60 procent van ons land regelmatig onder water staan. In dat gebied wonen 9 miljoen mensen, die samen circa 70 procent van ons Bruto Nationaal Product verdienen.
Er gelden nieuwe normen voor waterveilgheid: Vanaf het jaar 2050 mag de overlijdenskans bij een overstroming maximaal 1 op de 100.000 zijn per jaar.
Dat levert een opgave op: voor 2050 moet 1.400 kilometer aan dijken zijn versterkt, en 400 sluizen en gemalen zijn aangepast. Dat gebeurt binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma.
De organisatie van de uitvoering van waterveiligheid is in Nederland het werk van 21 waterschappen en Rijkswaterstaat.
De deltawerken
Beeld: © Ministerie van IenW
De Deltawerken zijn Nederlands grootste verdedigingssysteem tegen hoogwater vanuit zee. Deze waterkeringen bestaan uit 5 stormvloedkeringen, 2 spuisluizen en 6 dammen.
Locaties van de Deltawerken
Kaart van Zuidwest Nederland met de locatie van de Deltawerken.
Naast de 5 stormvloedkeringen die vanuit het Deltaplan zijn gebouwd, kent Nederland nog een zesde stormvloedkering. Dat is de Ramspolkering bij Ens.
Beheer en ontwikkeling rijkswateren
Rijkswaterstaat is beheerder van de grote wateren in Nederland: de Waddenzee, de Noordzee, het IJsselmeergebied, de Zuidwestelijke Delta en diverse rivieren en kanalen.
Onderstaande kaart geeft een overzicht van de Rijkswateren met de kenmerken van de grote rivieren en het stroomgebied van Maas en Rijn.
Bron: Rijkswaterstaat.
Voldoende en schoon zoet water
Bij droogte wordt het weinige zoetwater uit de grote rivieren en meren zo goed mogelijk verdeeld onder alle watergebruikers, via stuwen, pompgemalen en sluizen. Bij een watertekort wordt het beschikbare water verdeeld via de verdringingsreeks.
De verdringingsreeks geeft een rangorde voor de verdeling van de hoeveelheid water bij waterschaarste en bestaat 4 categorieën.
- veiligheid en voorkomen van onomkeerbare schade:
- stabiliteit van waterkeringen
- voorkomen van klink en zetting (veen en hoogveen)
- natuur, voor zover het gaat om onomkeerbare schade - nutsvoorzieningen (in verband met leveringszekerheid):
- drinkwatervoorziening
- energievoorziening - kleinschalig hoogwaardig gebruik:
- tijdelijke beregening kapitaalintensieve gewassen
- Verwerken van industrieel proceswater - overige belangen.
Toekomstbestendig waterbeheer
Nederland moet in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust zijn. Dit betekent dat de waterveiligheid, de zoetwatervoorziening en de ruimtelijke inrichting op orde moeten zijn. Alleen dan kan ons land de gevolgen van klimaatverandering goed blijven opvangen. Daarom maakt de overheid plannen in het Deltaprogramma. Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en andere organisaties werken samen aan de uitvoering van dit programma.
Het Deltaprogramma kent drie thema’s:
- Waterveiligheid. We versterken dijken, onderhouden de kust met zandsuppleties en geven rivieren meer ruimte. Zo beperken we de kans op overstromingen.
- Zoetwater. We werken aan projecten die zorgen voor voldoende zoetwater, nu en in de toekomst.
- Ruimtelijke Adaptatie. We richten het land zo in dat we de gevolgen van klimaatverandering (hitte, droogte, wateroverlast en de gevolgen van overstromingen) goed kunnen opvangen.